هوش اجتماعي از ديدگاه گلمن
بلوچ[1] (2011) محتواي هوش اجتماعي و مؤلفه xadهاي آن را از نظر گلمن در دو مقوله: 1- آگاهي اجتماعي و 2- مهارت اجتماعي شرح ميxadدهد:
1- آگاهي اجتماعي
آگاهي اجتماعي: توانايي گوش دادن به ديگران، درک کامل افکار و احساسات افراد، توانايي تصميمxadگيري، به رسميت شناختن فرهنگ، جنبهxadهاي ارزشي و اينکه چگونه اين جنبهxadها بر رفتار و اعمال افراد تأثير دارند تعريف ميxadشود (فريبورگ و ديگران، 2005: 34 و جني، 2006: 308). آگاهي اجتماعي طيف گستردهxadاي است که از اولين احساس ما درباره حالت دروني طرف مقابل، تا درک احساسات و رفتار او در موقعيتxadهاي پيچيده، ادامه دارد. يا به عبارتي سادهxadتر همان چيزي است که ما درباره ديگران حس ميxadکنيم. اين گستره شامل موارد زير است:
همدلي اوليه؛ احساس کردن چيزي به همراه ديگران يا احساس کردن علائم عاطفي غير کلامي است. هماهنگي و سازگاري: گوش کردن با پذيرش کامل؛ هماهنگي با فرد مقابل، هماهنگ سازي ميxadباشد. هماهنگي به معناي توجهي است که از همدلي لحظهxadاي فراتر ميxadرود و به حضوري کامل و با ثبات تبديل ميxadشود که رابطه صميمانه را ممکن ميxadسازد.
درک همدلانه: درک کردن افکار، احساسات و مقاصد ديگري ميxadباشد. درک همدلانه، بر اساس همدلي اوليه شکل ميxadگيرد، امّا درک واضحي از احساسات و رفتار ديگري را نيز به اين همدلي احساسي ميxadافزايد.
شناخت اجتماعي: شناخت اجتماعي به فرايندي گفته ميxadشود که به کمک آن رفتاري در پاسخ به يک هم نوع ايجاد ميxadشود. شناخت اجتماعي در انسان، محصول فرايندxadهايي است که طي آن يک فرد، خود و هم نوعانش را درک ميxadکند (اختياري، 1389: 340).
اين مؤلفه در روابط با ديگران، به خوبي کنار آمدن با عواطف خود و ديگران، فهم دقيق موقعيتxadها و شبکهxadهاي اجتماعي، مهارت خوب گوش کردن و خوب ابراز وجود کردن، حل تضادxadها و تعارضxadها و استفاده از اين مهارتxadها براي متقاعد سازي رهبري و مديريت تعريف ميxadشود (ملکي آوارسين و سيد کلان، 1387: 119). مهارت اجتماعي شامل مواردي که در ادامه ذکر ميxadشوند، ميxadباشند:
هماهنگي و انطباق: رفتارxadهاي متقابل مناسب و روان را در سطح غير کلامي، هماهنگي و انطباق گويند.
ابراز وجود: ابراز وجود به عنوان توانايي دفاع از خود و نيز توانايي «نه گفتن» به تقاضاxadهايي که فرد نميxadخواهد انجام بدهد تعريف ميxadشود (آدام ريتا[2]،2010: 31).
نفوذ و اثر گذاري: به معني شکل دهي به نتيجه تبادلxadهاي اجتماعي ميxadباشد. براي آنکه فرد تأثيري سازنده از خود بر جاي بگذارد لازم است به نحوي ابراز وجود کند که نتيجه اجتماعي مطلوب را ايجاد کند. افرادي که به طرزي شايسته ابراز وجود ميxadکنند، از ديدگاه ديگران قابل اعتماد و دوست داشتني هستند و به طور کلّي تأثيري مطلوب ايجاد ميxadکنند.
ابراز توجه و رسيدگي: يعني اهميّت دادن به احتياجات سايرين و عمل کردن بر طبق اين احتياجات (گلمن 2006، به نقل از بلوچ، 1389: 151-172).
کوزمیتزکی و جان [3](1993) بیان کرده اند که هوش اجتماعی از هفت مؤلفه تشکیل شده است :
دیدگاه خلق و خو و حالت های درونی افراد دیگر، توانایی کلی برای کنار آمدن با افراد دیگر، دانش درباره قوانین اجتماعی و زندگی اجتماعی، بینش و حساسیت در موقعیت های اجتماعی پیچیده، استفاده از تکنیک های اجتماعی برای نفوذ در دیگران، دیدگاه گیری و سازگاری اجتماعی.
سیلبرمن[4] (2000) هوش اجتماعی و صفات فردی که هوش اجتماعی را می سازند بر مبنای هشت جنبه بررسی کرده است:
درک و فهم دیگران، بیان احساسات و ایده های شخصی، بیان نیازهای خود شخص، ارائه و دریافت بازخورد از شخص مورد تماس، تحت تأثیر قرار دادن و ترغیب دیگران، ارائه راه حل های نوآورانه به موقعیت های پیچیده، کارکردن به صورت مشارکتی به جای انفرادی کار کردن، عضو خوب تیم بودن، اتخاذ نگرش مناسب که در رویدادها به بن بست می رسند.
بر اساس نظر بوزان[5] (2002) هوش اجتماعی از هشت مؤلفه تشکیل شده است:
خواندن ذهن شخص، درک و فهم افراد از طریق استفاده از داده های ارتباطی غیر کلامی، کلامی و علائم بدنی آنها، مهارت های گوش دادن فعال، اجتماع پذیری، تحت تأثیر قرار دادن دیگران، فعال بودن در رسانه های اجتماعی، مذاکره گفتگو و حل مسائل اجتماعی، ترغیب و اقناع، داشتن رفتار مطلوب در موقعیت های اجتماعی (دوگان و چتین، 2009: 714).
داشتن هوش اجتماعی باعث می شود تا با دیگران ارتباط بهتری داشته باشیم و توانایی تفاهم و مدیریت در مردان و زنان نشانه هوش اجتماعی است. واکنش مغز در فرآیند هوش این است که از شخص خواسته میxadشود عاقل تر و پخته تر عمل کند. مغز انسان پیچیدهxadترین، پیشرفتهxadترین و قدرتمندxadترین ارگانی است که در جهان شناخته شده است پس سر و کار داشتن با تعداد زیادی مغز نشانه بلوغ است، کسانی که از لحاظ اجتماعی هوش بالایی دارند، برای برقراری ارتباط با دیگران و فهمیدن صحبت های آنان مجبورند از همه قدرت مغز و بدنشان استفاده کنند.
آنها باید بدانند چگونه ارتباط برقرار کنند، چطور دوست پیدا کنند و چطور دوستانشان را نگه دارند. افراد با هوش اجتماعی بالا، با کسانی که گذشته، سن، فرهنگ و عملکرد احساسی-اجتماعی متفاوتی دارند راحت هستند و مهم تر آنکه قادرند کاری کنند که دیگران در کنار آنان احساس راحتی و خوشحالی داشته باشند و ویژگیxadهایی به قرار زیر دارند: احترام قائل شدن نسبت به دیگران، انتقال فکر، توانایی خواندن و استفاده از زبان رفتاری برای انتقال فکر، آگاهی از زمان مناسب صحبت کردن و گوش دادن، داشتن علاقه پایدار نسبت به دیگران، سازماندهی گروه (داشتن ابتکار عمل برای هماهنگ کردن فعالیت های عدهxadای از افراد، این استعدادxadها را میxadتوان در کارگردانان تئاتر، افسران ارتش و مدیران شرکتxadها و سازمان های مختلف مشاهده کرد. در کودکی این گونه افراد در زمین بازی، کاپیتان تیم هستند و درباره نحوه بازی تصمیم xadگیری میxad کنند)، مذاکره برای حل مسائل (استعداد میانجی گری، جلوگیری از بروز اختلاف، حل و فصل دادن به مشکلات. افرادی که از این خصوصیت برخوردارند برای داوری کردن در مشاجرات مناسب هستند و نقش میانجی را خیلی خوب بازی میxad کنند. برای مشاغل سیاسی و حقوق عالی هستند. در کودکی همان کسانی هستند که بحث و جدل را در زمین بازی فرو میxadنشانند)، روابط شخصی (استعداد همدردی و دلجویی از دیگران. کسی که دارای این ویژگی باشد خیلی راحت با دیگران روبرو میxadشود و در قبال احساسات دیگران احساس مسولیت میxad کند. هنر ایجاد رابطه را به خوبی دارا هستند. اینxadگونه افراد میxadتوانند همسران قابل اعتماد، رفقای صمیمی، شرکای تجاری مناسب و بازیکنان تیمی خوبی باشند. در دنیای تجارت میxadتوانند مامور فروش یا مدیران شایستهxadای باشند و برای شغل معلمی نیز عالی هستند. دانشxad آموزان دارای این خصوصیت احساسات افراد را به خوبی از روی چهرهxadهاشان میxadخوانند و در بین همxadشاگردی های خود خیلی محبوب هستند)، تجزیه و تحلیل اجتماعی (شناخت و بصیرت درونی راجع به عواطف، انگیزهxadها و علایق دیگران. این گونه افراد به راحتی میxadتوانند با دیگران رابطهxadای صمیمی برقرار کنند. آنها با این توانایی خود میxadتوانند مشاور یا روان درمانگر خوبی باشند و اگر کمی نیز بر طبع xadادبی خود بیفزایند رمان نویسان خوبی از آب در میxadآیند).
ضمناً هوش اجتماعی بالا در مکالمهxadهای میانxad فردی خود را به خوبی نشان میxadدهد. این افراد سعی میxad کنند همیشه مکالمهxadهای مناسب و بجا داشته باشند و برایشان اهمیتی ندارد که مکالمهxadشان یک وقت گذرانی ساده با بقالی محلهxadشان باشد یا صحبت کردن با رئیس شان. مزیت کسانی که هوش اجتماعی بالایی دارند این است که به آسانی و آمادگی میxadتوانند با تمام افراد در هر شرایط، مکالمه لذت بخش داشته باشند و برای پربار بودن مکالمهxadهاشان این قواعد را رعایت میxad کنند: سعی میxad کنند با هرکس همانطور صحبت کنند که مایلند با آنها صحبت شود و از زبانی استفاده میxad کنند که مناسب آن موقعیت است و همیشه به دیگران احترام میxadگذارند و خوشxad برخورد هستند.
یکی از جالبxadترین یافتهxad ها درباره ارتباطات فردی و تندرستی این است که معمولا بیمارانی که دارای دوستان ونزدیکان صمیمی بوده و یا عضو گروه های اجتماعی و مذهبی و … هستند و در این شبکه ها به فعالیت میxadxadپردازند، خیلی سریعتر درمان میxadشوند و عمر درازتری نیز خواهند داشت. افرادی که اوقات خود را بیشتر با افرادی میxadگذرانند که بیشتر دوستشان میxadدارند، اثرات شگفتxadانگیز این روابط را بر سلامتی و شادابی خود متوجه خواهند شد. همچنین محققان بر این نکته تایید می کنند که بیماران باید تا سر حد توان بکوشند از تنشxadها و نگرانیxadهای روزمره خود بکاهند و سموم اینxadگونه مناسبات ویرانگر را از جسم و جان خود پاک کنند. زمانی که بیماران در حالت شکنندگی قرار میxadگیرند، نشان دادن احساسات مهربانانه، برای آنان بسیار موثر خواهد بود. بویژه اگر سالخورده و ناتوان بوده و سیستم ایمنی بدنشان از کار افتاده و معیوب شده و درگیر ناخوشی مزمن شده باشند. در اینxadصورت است که عشق چیزی فراتر از ابراز مهر و محبت احساس میxadشود و در فرایند پرستاری و مراقبت بدون شک عامل اصلی و فعال بیولوژیکی میxadشود. در حقیقت ابراز عشق و داشتن روابط اجتماعی مناسب داروی دردxadهایی است که اعجازها میxadآفریند. تحقیقات نشان دادهxadاند که بین افرادی که به علت گرفتگی عروق، ناچار آنژیوگرافی میxadشوند اگر یار و همسری داشته باشند که فاقد مهر و محبت باشد، 40% بیشتر از کسانی که آشیانه گرمی در خانه دارند و دلی برایشان میxadتپد، سر و کارشان به بیمارستان می افتد و بار دیگر دچار انسداد عروق و شریان ها میxadشوند (اسدی به نقل از عصاری، 1391).
برای بهبود مهارتxadهای ارتباط اجتماعی بهتر است:
– در ارتباط با دیگران خوش برخورد بود و لبخند زد و یا دست داد و دیگران را به گرمی در آغوش گرفت یا به عبارتی دیگر از زبان رفتاری باز استفاده کرد.
– ملاقات با دیگران را با موضوعاتی که به آنها مرتبط است شروع کرد نه موضوعاتی که به خودمان مربوط است.
– همانطور که با طرف مقابل صحبت میxadکنید به چشمان او نیز نگاه کنید (برقراری ارتباط چشمی یا غیر کلامی همزمان با برقراری ارتباط کلامی).
– از آنچه میxadخواهید در صحبت هایتان بگویید آگاه باشید و در هنگام صحبت احساس راحتی و اطمینان داشته باشید (همان، 1391).
در نظام بوروکراتیک تمام تلاش مدیران دست یابی به کارایی بیشتر با حفظ سلسه مراتب هرمی سازمان است و به همین جهت مناسبات سطحی و نامطمئنی بین افراد وجود دارد اما در نظام مبتنی بر ارزشهای انسانی و دموکراتیک، مناسباتی درست و مطمئن در میان مردم به وجود می آید. در چنین محیطی با افراد با انسانیت رفتار می شود و به سازمان و اعضای آن فرصت داده می شود که تا حد توان پیش روند. در این نظام ارزشی توجه به شهروندان اهمیت دارد (رحمان سرشت و صنوبر، 1380). لذا توجه به اهمیت شهروندان به عنوان یکی از منابع بسیار مهم رفتار سازمان می تواند بسیار مهم تلقی گردد و از این جهت است که محققان زیادی به تجزیه و تحلیل رفتار شهروندی پرداخته اند (اپلبوم[6]،19:2004).
فرد با تعهداتي که نسبت به هنجارهاي خود (رفتار شهروند سازماني) احساس مي کند، رفتارهايي فراتر از نقش و وظايف رسمي خويش انجام مي دهد. اين رفتارها بدون انتظار نسبت به پاداشهاي سازماني شکل مي گيرد (تقوي، 1386: 661). رفتار شهروندي سازماني منجر به کاهش تنش و زمينه ارتقاي بهره وري عملکرد افراد را فراهم مي کند (هال[7]،328:2009). مطالعات مختلف، نشان دهنده اين موضوع است که رفتار شهروند سازماني با ايجاد تعهدات فردي و غير رسمي در افراد، به طور مستقيم بر روابط سازماني افراد اثر مثبت مي گذارد و آنان را ملزم مي کند تا در فعاليتهاي کاري خويش توجه و دقت بيشتري داشته باشند (ماردوکزی و اکسین[8]،3:2004).
رفتار شهروندی سازمانی یا به اختصار OCB اولین بار توسط اورگان[9] و همکارانش در سال 1983 مطمح نظر قرار گرفت و عبارت بود از رفتاری که از روی میل و اراده فردی بوده و به طور مستقیم و صریح از طریق سیستم پاداش رسمی سازمان مورد تقدیر قرار نمی گیرد، ولی باعث ارتقای عملکرد سازمان می شود. اورگان و همکارانش طرح رفتار شهروندی سازمانی را به مثابه بخشی از پژوهش های جاری معرفی کرده اند که در صددند روابط متعادلی را بین نگرش های کارکنان و عملکرد کاری ایجاد نمایند (برایفایلد و کروکت[10]، 1955: 424).در دهه های اخیر رفتار شهروندی سازمانی، ساختار اصلی رشته های روان شناسی و مدیریت را تشکیل می دهد و توجه زیادی را به خود جلب کرده است. تقریبا 30 شکل متفاوت از رفتار شهروندی سازمانی وجود دارد. این رفتارها ساختارهای اجتماعی سازمان را به اصطلاح روغن کاری می کنند و انعطاف پذیری مورد نیاز را برای فعالیت نمودن از طریق رویدادهای پیش بینی نشده فراهم می سازد و هم چنین کارکنان یک سازمان را در سازگاری با شرایط بهت انگیز با شرایط بهتر، انگیزه وابسته به یکدیگر کمک می کند. (فوت و تانگ[11]، 2008: 943).
از رفتار شهروندي تعاريف گوناگوني ارائه شده است. در برخي از رفتار شهروندي سازماني به عنوان مجموعه رفتارهاي داوطلبانه (که جزء وظايف رسمي فرد نيستند) که منجر به بهبود مؤثر وظايف و نقشهاي سازمان مي شوند، ياد شده است. رفتار شهروندي سازماني، به رفتارهاي فردي و داوطلبانه اي که باعث ارتقاي اثربخشي و کارايي عملکرد سازمان مي شود (اما مستقيماً به وسيله سيستم هاي رسمي سازمان به آن پاداش داده نمي شود) گفته مي شود (هال،382:2009).
کارکناني که از اين ويژگي برخوردارند، رفتارهايي فراتر از نقش، وظايف و شرح شغل رسمي خويش بروز مي دهند. هدف آنها از انجام اين رفتارها کسب پاداشهاي سازماني نيست و تمام تلاش خود را براي بهبود و توسعه سازمان به کار مي گيرند (تقوی، 1389: 119).
در يک جمع بندي، عناصر کليدي تعاريف رفتار شهروندي را مي توان در چهار بخش زير دسته بندي کرد؛
– نوعي از رفتار است که فراتر از وظايف رسمي کارکنان در سازمان است.
– نوعي از رفتار است که به صورت اختياري و بر اساس اراده فردي شکل ميگيرد.
– نوعي از رفتار است که به طور مستقيم پاداشي به دنبال ندارد و به طور رسمي از طرف سازمان مورد قدرداني قرار نمي گيرد.
– نوعي از رفتار است که براي ارتقاي اثربخشي و کارايي عملکرد سازمان و هم چنين موفقيت عمليات آن خيلي مهم است (پراژگو و مک درموت[12]، 2011: 717).
آن چه که رفتار شهروندی سازمانی، عملکرد زمینه ای یا رفتار فراتر اجتماعی نامیده می شود، پایه و اصلش به مدیریت کلاسیک و علوم سازمانی بر می گردد. تحقیقات تجربی و تئوریکی جدی در این زمینه تا سال های آخر دهه 1970 شروع نشده بود و محققینی چون ارگان، بورمن[13]، موتودیلو[14]، پودساکف[15] و مکنزی[16] نقش اساسی در توسعه و شناساندن این ساختار داشته اند (راگلبرگ[17]، 2007). در طی دو دهه گذشته محققان رفتار سازمانی توجه قابل ملاحظه ای به رفتار فرا اجتماعی در سازمان ها کرده اند و تمرکز خاصی به رفتار شهروندی داشته اند (دسیویلیا، ساباگ و آشتن[18]، 2007).
در دهه اخیر اصطلاحات زیادی برای توصیف این رفتار مورد استفاده قرار گرفته است که از جمله آنها، رفتار شهروندی سازمانی (گراهام[19]، 1991؛ ارگان، 1998، 1990)، رفتار سازمانی جامعه یار (بریف و موتوویدلو[20]، 1986)، رفتار فرانقشی (وان دیان، کامینگز و مک لین- پارکس[21]، 1995)، خود انگیزشی سازمانی (جورج و بریف[22]، 1992به نقل از محمدی، 1387). ارگان این پدیده را چنین تعریف می کند:
رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری منحصر به فرد، اختیاری و فراوظیفه ای است که در افزایش عملکرد اثربخش سازمان موثر است و به طور مستقیم یا غیر مستقیم، به وسیله سیستم پاداش رسمی سازمان، سازماندهی نمی شوند (لانس و دنی[23]، 2001). منظور از اختیاری این است که این رفتار جزء شرح وظایف شغلی و یا رفتارهای نقشی نمی باشد. در تعهد استخدامی کارکنان قرار نگرفته است، کاملا انتخابی می باشد و کوتاهی در آن هیچ گونه تبیهی را به دنبال ندارد (به نقل از پودساکف و همکاران[24]، 2000)، کورمکس و آرپاچی[25] (2009) این اعمال و رفتارها را که در محل کار اتفاق می افتند این گونه تعریف می کنند:
مجموعه ای از رفتارهاxadی داوطلبانه و اختیاری که در بخشی از وظایف رسمی فرد نیستند، اما عملکرد مؤثر سازمان را بهبود می دهند.
رفتار شهروندی سازمانی مجموعه ای از رفتارهای داوطلبانه و اختیاری است که بخشی از وظایف رسمی فرد نیستند، اما با این وجود توسط وی انجام و باعث مؤثر وظایف و نقش های سازمان می شوند (اپل بوم[26]، 2004: 19).
بولینو و تورنلی[27] (2003) ، اعتقاد دارند که رفتارهای شهروندی به طور کلی دارای دو حالت عمومی هستند: به طور مستقیم قابل تقویت نیستند (به عنوان نمونه نیازی نیست که آنها از جنبه فنی به عنوان بخشی از شعل افراد باشند) همچنین آنها ناشی از تلاش های ویژه و فوق العاده ای هستند که سازمان ها برای دستیابی به موفقیت از کارکنان انتظار دارند.
رفتار شهروندی سازمانی رفتاری بر اساس صلاحدید شخصی است که جزء نیازمندی های شغلی کارمند نبوده، اما با این حال، باعث افزایش اثربخشی سازمانی در جهت ارضای منافع ذی نفعان خواهد بود (رابینز، 2007).
بورمن و همکاران[28] به طور خاص برای تبیین عملکرد شهروندی سازمانی الگوی چند بعدی ارائه می نماید که این ابعاد عبارتند از:
[1]. Balough
[2]. Adam Rita
[3]. Kosmitzki & John
[4]. Silberman
[5]. Bouzan
[6]. Appelbaum
[7]. Hall
[8]. Mardokczy & Xin
[9]. Organ
[10]. Brayfield & Crockett
[11]. Foote & Tong
[12]. Prajogo & McDermott
[13]. Borman
[14]. Motowidlo
[15]. Podsakoff
[16]. Mackenzie
[17]. Rogelberg
[18]. Desivilya, Sabag & Ashion
[26]. Appelbum
[27]. Bolino & Turnley
[28]. Bourman et al
پایان نامه بررسی رابطه میان بازی های رایانه ای و مهارت اجتماعی نوجوانان با پرسشنامه ها
متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج دانشکده روانشناسی پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی عمومی موضوع پژوهش پیش بینی سلامت روان بر اساس باورهای مذهبی و هوش اجتماعی سال تحصیلی1394 (در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است) تکه هایی از متن […]
متن کامل پایان نامه با فرمت ورد پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت آموزشی
دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی گرایش : بازاریابی عنوان : رابطه بین هوش اجتماعی با کیفیت خدمات در بیمارستان های شهرستان بندرعباس
متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت دانشکده مدیریت و اقتصاد بخش مدیریت پایان نامه تحصیلی برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی گرایش بازاریابی تاثیر هوش سازمانی بر کیفیت خدمات از منظر تئوری مبادله اجتماعی مطالعه موردی: دانشگاه شهید باهنر کرمان بهمن ماه 1391 (در فایل دانلودی نام […]
متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت دانشکده علوم انسانی گروه علوم تربیتی و روانشناسی پایانu206fنامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی نقش هوش هیجانی، اخلاقی و اجتماعی بر عملکرد مدیران سازمان درصنعت نساجی یزد اردیبهشت 1394 (در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است) تکه هایی از متن پایان […]
The post محتواي هوش اجتماعی و مؤلفهxad های آن را از نظر گلمن appeared first on دانلود پایان نامه ارشد - سبز فایل.
برچسب:
نویسنده: سینا امینی