وبلاگ مهرداد آقاجانی، مشاور و روانشناس
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
شیوه, های فرزند,پروری,
مروری بر تاریخچه ارتباط والدین و فرزندان
ارتباط والدین و فرزندان از جمله موارد مهمی است که سال ها نظر صاحبنظران و متخصصان تعلیم و تربیت را به خود جلب کرده است. خانواده نخستین پایگاهی است که پیوند بین کودک و محیط اطراف او را بوجود می آورد. کودک در خانواده پندارهای اولیه را درباره جهان فرا می گیرد، از لحاظ جسمی و ذهنی رشد می کند. شیوه های سخن گفتن را می آموزد، هنجارهای اساسی رفتار را یاد می گیرد و سرانجام نگرش ها، اخلاق و روحیاتش شکل می گیرد و به عبارتی اجتماعی می شود (هیبتی، 1381).
هر خانواده ای شیوه های خاصی را در تربیت فردی و اجتماعی فرزندان خویش بکار می گیرد. این شیوه ها که شیوه های فرزندپروری نامیده می شود متأثر از عوامل مختلف از جمله عوامل فرهنگی، اجتماعی- سیاسی – اقتصادی و غیره می باشد (هاردی و همکاران[1]، 1993).
شیوه های پرورشی کودک در گذر سدهxadها دگرگون شده است. در جامعه گذشته که دارای قواعد خشک مستبدانه بود، یعنی همان جامعه ای که والدین امروز در آن پرورش یافته اند، روابط مردم در قالب مافوق زیردست برقرار بود. پدر خانه قدرت برتر به حساب می آمد و مادر مطیع او و فرزندان مطیع هر دو بودند. جامعه خوب و سازمان یافته بود و هر کس به نقش خود در جامعه واقف بود. اگر جامعه همان ساختار را حفظ میکرد بسیاری از مشکلات عمده امروزی بوجود نیامده بود. اما جامعه ایستا نیست و تغییرات وسیع آن به طرح سئوالات اساسی در زمینه پایه ساختار جامعه منجر شده است (مهرافزار، 1383).
تا نیم قرن پیش بسیاری از والدین انتظار داشتند که فرزندان آن ها بی چون و چرا از اوامر آنها پیروی کنند، ولی در حال حاضر بسیاری از والدین واقع بین دیگر چنین انتظاراتی ندارند. با توجه به گسترش اطلاعات در مورد شیوه xadهای فرزندپروری نگرش والدین نیز در بسیاری از زمینهxad ها دستخوش تغییر شده است به نظر میxadرسد که در قرن معاصر والدین نسبت به نیازهای فرزندان خود آگاه تر، هشیارتر و به مراتب انعطاف پذیرتر هستند. با توجه به تغییری که در نگرش کلی والدین صورت میگیرد. یافتهxad های تحقیق درباره اثرات خانواده بر شخصیت کودکان صرفاً برای مدت خاصی اعتبار دارد و نمیxad توان همیشه به این یافته ها متکی بود (احدی و جمهری، 1378). در قرن بیستم توصیه هایی درباره اهمیت محیط درون خانواده برای اجتماعی شدن کودک به عنوان بخشی از نظریه xadهای روان شناختی مطرح شد. تقریباً از دهه 1920 تا 1960 نظریه های یادگیری رفتارگرا حاکم بودند که کودکان را به منزله لوح سفید میدانستند و قدرت والدین برای آموزش آنها به صورت خوب و به عنوان عامل اصلی قلمداد میشد. نظریه های وانکاوانه بر اهمیت تجربه اولیه خانوادگی در تعیین پیامد اضطرابxadهای درونی سازوکارهای دفاعی و اجتماعی شدن ارزشxadها تأکید میxadکرد. از زمانی که انقلاب شناختی به وجود آمد و نظریه xadهای یادگیری به عنوان نظریه اجتماعی شناختی بازنگری شد، به نقش فعال کودکان به عنوان عاملی مهم در اجتماعی شدن خودشان تأکید فزاینده ای شد و در حال حاضر به صورت روزافزونی بر نقش ادراکهای متقابل والد و کودک در زمینه خواستها و تصمیمات یکدیگر به عنوان تعیین کننده تأکید میشود. اما هیچ یک از این تغییرات نظری به صورت عمده این فرض اساسی را که والدین تأثیر نیرومندی بر رشد ویژگیهای کودکان و سرپرستی زندگی آنها دارند، تحت تأثیر قرا نداده است (مک کوبی؛ نقل از پور عبدلی سردرود، 1381).
در 70 سال گذشته در مورد نحوه تربیت کودک اختلاف نظریه های عمده ای وجود داشته است. در سال 1914 به مادران توصیه میشد که به دلیل حساس بودن دستگاه عصبی کودکان آن ها را بیش از حد تحریک نکنند و از سال 1960 به بعد از به مادران آموزش داده می شد که بگذارند کودکان تا جایی که می توانند همه چیز را بیازمایند زیرا از این طریق می توانند دنیای اطرافشان را بشناسند. در سال 1914 به مادران می گفتند نباید به محض این که فرزندشان گریه کرد به او غذا بدهند یا با او بازی کنند، زیرا با این کار کودکان را لوس می کنند. نیم قرن بعد به مادران گفتند که ترسی از لوس شدن فرزندشان نداشته باشند. اگر مادر همیشه به محض این که کودکش گریه کرد به او برسد کودک احساس امنیت و اطمینان می کند. در حال حاضر به حداقل رساندن اضطراب و به حداکثر رساندن راحتی و احساس امنیت کودک یکساله اهمیت بسیاری می دهند (ماسن[2]، 1377).
فرزند پروری
فرزند پروری فرایند تحول و بهره گیری از دانش و مهارت های مناسب برای برنامه ریزی، خلق، پرورش و تدارک مراقبت از فرزند است (موریس، 1987 ). بروکس (1987) معتقد است که فرایند تربیت شامل تغذیه، حفاظت و راهنمایی کودک در گستره ی تحولی او است فرزند پروری فعالیتی پیچیده است و شامل بسیاری از رفتارهای اختصاصی می شود که هر یک از والدین بطور جداگانه یا با جلب مشارکت یکدیگر از این مهارت ها استفاده می کنند تا رفتار کودک خود را تحت تأثیر قرار دهند (دارلینگ[3]، 2000).
شیوه فرزند پروری بیانگر تنوع های بهنجار در تلاش های والدین برای کنترل و اجتماعی کردن فرزندان است. بنابراین این شیوه ها، ابزرای برای توصیف تفاوت های بهنجار فرزند پروری بوده و با موضوع کنترل، ارتباط تنگاتنگ دارند. اکثر پژوهشگران معتقدند که نقش اصلی والدین آموزش و کنترل فرزند است (دارلینگ، 2000).
ابعاد, شیوه های فرزند پروری
تأثیر محیط خانواده بر رشد کودک اغلب به وسیله مشاهده تعامل والد ـ فرزند مورد بررسی قرار گرفته است. در این مشاهدات معمولاً ویژگی های رفتاری والدین به وسیله دو بعد ارزیابی شده است: الف ـ پذیرش (گرمی) شامل حمایت و پرورش عاطفه مثبت بین والد و کودک می باشد. ب ـ کنترل شامل آن دسته از رفتارهای والدین است که رفتار کودک خود را هدایت می کنند مانند: راهنمایی و کنترل، بازدارنده یا تسهیل کنند (نقل از محرابی، 1383).
بعد گرم بودن والدین
گرمی والدین به عنوان یکی از جنبه های مهم شیوه های فرزند پروری والدین در نظر گرفته می شود که با شایستگی کودکان ارتباط دارد. این بعد نیرومندترین و دائمی ترین اثرات را بر رشد کودک دارد. والدینی که در درجه بالایی از این بعد قرار دارند، نسبت به کودکان خود با محبت هستند و آن ها را می پذیرند. اما والدینی که در درجه کمی از این بعد قرار دارند نسبت به فرزندان خود سرد و طرد کننده هستند (مظلوم، 1382؛ نقل از محرابی، 1383).
(سانتروک و یوسن[4] 1992) بیان می کنند که گرم بودن موثرترین بعد والدینی در دوران نوزادی است که نه تنها کنش روان شناختی سالم را در طول دوره رشد پرورش می دهد، بلکه شالوده اساسی تجربیات آینده در آن قرار می گیرد.
والدینی که گرم هستند از تشویق و پاداش استفاده می کنند و از فرزندان خود خیلی کم انتقاد می کنند. به ندرت آن ها را تنبیه کرده و از آن ها غافل می شوند. والدین پذیرنده و گرم افرادی هستند که اغلب به کودکان شان لبخند می زنند، جایزه می دهند، آن ها را تشویق می کنند و با آن ها صمیمی هستند و در عین حال هنگام بدرفتاری کودک از رفتارش انتقاد می کنند (سانتروک و یوسن، 1992).
بعد گرم بودن والدین سه جنبه مختلف از رفتار والدین را در بر می گیرد که عبارتند از:
پاسخگو بودن: به نیازهای فرزندان بیشتر پاسخ می دهند.
تحسین و ستایش: وقتی که فرزندان رفتاری خوبی از خود نشان می دهند، آن ها را تشویق می کنند.
3 ـ بیان عواطف مثبت: این گروه والدین، عشق و علاقه خود را به کودکان در همه زمان ها هم به صورت فیزیکی و هم به صورت کلامی نشان می دهند (ملک مکان، 1378).
رفتارهای گرم و پذیرنده والدین نتایج رشدی مطلوبی را برای کودک به دنبال دارد، در حالی که رفتارهای طرد کننده و خصومت آمیز والدین نتایج ناخوشایندی را برای کودک به دنبال دارد (نقل از محرابی، 1383).
بعد کنترل
برای هدایت کودکان به سوی رشد مثبت اجتماعی، عشق و علاقه والدین به تنهایی کافی نیست، بلکه برای این که کودکان بتوانند افراد شایسته ای در جامعه باشند و از نظر فکری کفایت داشته باشند، از طرف والدین مقداری کنترل لازم است. به هر حال باید به خاطر داشت که هدف نهایی تربیت اجتماعی خود نظم دهی است نه تنظیم توسط عوامل خارجی. هر گونه افراط در آسان گیری یا محدودیت توسط والدین به تربیت ناقص کودکان منجر می شود (نقل از سردرودی، 1381).
بعد کنترل مربوط به میزان استقلالی است که والدین برای فرزندان خود فراهم می کنند. طبیعی است که خانواده های سختگیر رفتار فرزندان خود را بیشتر جهت می دهند، از آنان توقعات بیشتر دارند، مقررات دشوارتری تعیین می کنند و انتظار دارند که فرزندان بدون چون و چرا مقررات وضع شده را رعایت کنند، جزء عکس والدین سهل گیر از فرزندان خود انتظارات کمتری دارند به آنان آزادی بیشتری می دهند و در بیان عقاید و عواطف به فرزندان خود استقلال بیشتری می دهند (احدی و جمهری، 1378).
رفتار والدین ممکن است در بعد کنترل در برابر خودمختاری تنوع گسترده ای داشته باشد. آنان ممکن است خودکامه باشند صرفاً به فرزند خود بگویند چه باید بکند؛ ممکن است مقتدر باشند کودک یا نوجوان می تواند اظهار نظر کند ولی در تصمیم گیری دخالتی ندارد؛ دمکرات یا قاطع و اطمینان بخش باشد کودک یا نوجوان در بحثهایی که به رفتارش مربوط می شود، آزادانه شرکت می کند و حتی ممکن است تصمیم گیری هم بکند، ولی اقتدار نهایی در دست والدین باقی می ماند؛ ممکن است مساوات طلب باشند بین والدین و کودکان از لحاظ نقشی که دارند چندان تفاوتی وجود ندارد؛ ممکن است سهل گیر باشند تصمیمات در جهت خواسته های کودک یا نوجوان گرفته می شود یا بی بند و بار باشند نوجوان آزاد است که به خواسته های والدین بی اعتنا باشد (ماسن، 1377).
اغلب محققانی که در زمینه فرزند پروری کار کرده اند والدین را تشویق می کنند تا کنترلی ثابت ولی در عین حال انعطاف پذیر داشته باشند. آن ها نباید کودکان شان را با کنترل سخت از خانه فراری دهند و یا آنها را در محیط بسته محصور کنند. کنترل والدین می تواند بسیار محدود کننده و سخت گیرانه و یا بسیار آزاد گذارنده و سهل گیرانه باشد. البته توصیه به والدین برای اینکه حد وسطی را انتخاب کنند، خیلی مشکل است. زیرا نمی توانند به سادگی حدی بین سختگیری و آزاد گذاری در نظر بگیرند (برنت؛ نقل از پورعبدلی سردرود، 1381).
فرزندپروری و نظریه های مربوط به آن
کودکان به خاطر سرشت های متفاوت، به روش های فرزند پروری گوناگون نیاز دارند. به عنوان نمونه اگر سرشت کودک در یادگیری یا کنار آمدن با دیگران اختلال ایجاد کند والدین باید رفتار ناسازگارانه ی او را با ملایمت اما با ثبات، اصلاح کنند (برک، ترجمه سید محمدی، 1386).
براساس دیدگاه کردارشناسی بسیاری از رفتارهای انسان در تاریخ، گونه ی ما به این علت تکامل یافته اند که به بقای ما کمک می کنند. طبق نظریه ی دلبستگی بالبی که اولین بار این دیدگاه را مطرح کرد رابطه نوباوه با والد به صورت یک رشته علایم فطری آغاز می شود که والد را به طرف نوباوه می کشاند. به مرور زمان پیوند عاطفی صمیمی ایجاد می شود که توانایی های جدید شناختی و هیجانی را شکل می دهد (برک؛ ترجمه سید محمدی، 1386).
از لحظه های نخست پس از تولد، کودکان نه تنها به مراقبت احتیاج دارند، بلکه نیازمند رابطه ای سالم نیز هستند تا دلبستگی ایمنی در آن ها به وجود آید، برخی کودکان، از همان روزهای پس از تولد دارای خلق فعال هستند و بررسی ها نشان داده است که این کودکان ممکن است بیشتر دچار فزون جنبشی شوند، این نوع خلق می تواند در سازگاری کودک با محیط مشکل به وجود آورد (توماس وچس، به نقل از علیزاده، 1383).
در همه جوامع و فرهنگ ها والدین توقع دارند که کودکان شان در طی فرایند تحول، رفتارهای خاصی را در سنین معینی از خود نشان دهند، آنان در این راستا راهبردها و آموزش هایی را اعمال می نماید که به آن ها شیوه های فرزندپروری گفته می شود به عبارتی دیگر شیوه مورد استفاده والدین برای ایجاد ارتباط با فرزند و آموختن ارزش ها و هنجارهای جامعه به او الگو یا شیوه فرزندپروری نامیده می شود (دارلینگ، به نقل از موسی نژاد، 1378).
بررسی رابطه بین سبک های فرزند پروری والدین با سبک های تفکر و سبک های حل مسئله در دانش آموزان
سایت سبز فایل بزرگترین و جامع ترین سایت مرجع فروش و دانلود پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد می باشد.
با امکان دانلود رایگان دمو (فهرست و فصل اول همه پایان نامه ها در سایت به صورت رایگان در دسترس است تا کاملا با محتویات آن آشنا شوید)
سایت سبز فایل امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است.
برای پیدا کردن پایان نامه مورد نظرتان عبارت مورد نظر خودتان را در کادر زیر جستجو کنید:
برچسب:
نویسنده: سینا امینی